محمد خزائلي در 1299 شمسي در اراک متولد شد. وی در دو سالگي به علت بيماري آبله بينائي هر دو چشم خود را از دست داد ولي اين امر موجب نشد که کنج عزلت بگزيند و براي رسيدن مرگ روزشماري کند بلکه مي گفت از همان زمان کودکي تصميم گرفتم تا مي توانم بياموزم و از آموخته هاي خود به ديگران نيز بياموزم.  تحصيلات مقدماتي را در مکتب خانه ها آغاز کرد ولي از 16 سالگي وارد مدارس دولتي شد. جالب اين است که محمد خزائلي هنگام تحصيل به تدريس هم مي پرداخت و با اطلاعات وسيعي که کسب نموده بود وزارت فرهنگ را قانع کرد که مي تواند به تعليم و آموزش بپردازد. او از سال ر1321 تحصيل دانشگاهي را آغاز کرد و دوره هاي ليسانس را در دانشکده هاي معقول و منقول و ادبيات و حقوق به پايان رسانيد. بعد توانست در رشته ادبيات و حقوق درجه دکترا بگيرد.

دکتر خزائلي شعر هم مي سروده و از سبک قديم پيروي کرده و تخلص او همان ( خزائلي ) است. دکتر خزائلي بعد از پايان دوره وکالت به کارهاي آموزشي اشتغال داشت و مجله ( روشندل ) را منتشر ساخت و گاه گاهي او را مي ديدم که ناگهان از درگذشت او مطلع شده و بسيار متاًسف شدم. گنجينه اي بود از اطلاعات در رشته هاي مختلف و نابينائي بود که مشعل علم و دانش را بر برابر هزاران هموطن خود برافروخت. دکتر خزائلي 8 فرزند دارد که اکثراً داراي تحصيلات عالي هستند.

خزائلي به تصديق اغلب دانشمندان و اهل فن در علوم مذهبي و ادبيات عرب و معقول و منقول، تصوف، علم تفسير و حقوق اسلامي و مذهب شناسي كم نظير بود. او در سال 1317 اولين آموزشگاه خزائلي را در اراك تأسيس نمود و سپس آموزشگاههاي ديگري را در تهران بنيان نهاد، وي بنيانگذار آموزشگاههاي شبانه در ايران و همچنين مؤسس اولين انجمن حمايت و هدايت نابينايان و آموزشگاه نابينايان بزرگسال در ايران است.
شادروان دكتر محمد خزائلي به آموزش بنيادها و نهادهاي ادبي خدمتي بسزا نموده است و تأليفات او درباره اعلام و احكام قرآن و حكمت مشاء و منطق و فلسفه شرق و منطق نظري و عملي از جمله منابع و مأخذ تحقيقات قرآني و فلسفي و منطقي به شمار مي آيند. وي همچنين كتابهاي ديگري در زمينه روانشناسي، زيبا شناسي به دانش پژوهان هديه نموده و با ياري دوستان خود از جمله دكتر حسن سادات ناصري كتاب بديع و دكتر محمد خوانساري كتاب مختارات و به مدد سيد ضياءالدين ميرميران دستور جاويدان و اسلوب الحديث را با كمك سيد عبدالباقي تنكابني به جامعه ادبي ايران تقديم نموده است.

دكتر خزائلي اخلاقا مرد سياست نبود امادر سال ‪۱۳۴۶‬از طرف حزب ايران نوين كانديداي نمايندگي مجلس شد و با ‪۱۵‬هزار و ‪ ۹۰۱‬راي به مجلس راه يافت.

هدف وي از قبول نمايندگي مردم در مجلس دفاع از منافع روشندلان بود و در اين راستا مجله "روشندل" را باهدف در جريان قرار دادن آنان از مسايل جهان بود.

دكترخزائلي عضو كميته نابينايان خاورميانه و نماينده اتحاديه بين‌المللي و عضو سازمان جهاني رفاه نابينايان بود و شعبه‌انجمن نابينايان را در مشهد ، كرمانشاه و رشت داير كرد.



دكتر محمد خزائلي نه تنها در راه نشر فرهنگ و معارف كشورمان براستي كوشش نمود بلكه در راه بهزيستي و بهسازي جامعه نابينايان ايران نيز خدمات ارزنده اي نموده است. وي در سال 1353 پس از يك هفته اغما در سن 62 سالگي چشم از جهان فروبست.

منبع: تحول رواني آموزش و توانبخشي
انتشارات سمت1381

پ ن : دکتر خرائلی عموی پدرم بودند. روحش شاد.

خیلی دلم میخواد اگه یه روزی توانایی اش رو پیدا کردم یک بنیاد فرهنگی جدید به اسم ایشون تاسیس کنم.

لینک مرتبط : خزائلی

عصای سفید